Acil durum planı ve tatbikat: plan masada değil, sahada sınanır

Yangın, deprem, kimyasal sızıntı, patlama. Acil durumlar seyrek yaşanır, bu yüzden insanlar ne yapacaklarını unutur. Acil durum planının amacı, o seyrek anda herkesin ne yapacağını önceden bilmesidir.

Plan neleri kapsar?

İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik'e göre plan; olası acil durumları, bu durumlarda yapılacakları, görevlendirilen kişileri, tahliye yollarını ve iletişim bilgilerini içerir. Yangın ve deprem gibi her işyerinde düşünülmesi gereken senaryoların yanında, işyerine özgü riskler de plana girmelidir: bir kimya tesisinde sızıntı, bir gıda tesisinde soğutucu gaz kaçağı gibi.

Destek elemanları

İşveren; söndürme, kurtarma, koruma ve ilk yardım konularında destek elemanı görevlendirir. Her konu için asgari sayı tehlike sınıfına göre belirlenir:

Tehlike sınıfı	En az bir destek elemanı
Az tehlikeli	Her 50 çalışana kadar
Tehlikeli	Her 30 çalışana kadar
Çok tehlikeli	Her 20 çalışana kadar

Vardiyalı çalışılan işyerlerinde bu sayının her vardiyada sağlanması gerekir. Gece vardiyasında ilk yardımcının olmaması, planın en sık görülen açıklarından biridir.

Tatbikat

Yönetmelik, hazırlanan plan doğrultusunda yılda en az bir kez tatbikat yapılmasını ve sonuçların değerlendirilmesini ister. Ama tatbikatın değeri yapılmış olmasında değil, ortaya çıkardığı eksiklerdedir.

Öğretici bir tatbikat için:

• Senaryoyu gerçekçi kurun. Her zaman aynı kapıdan yapılan tahliye, o kapı kapalıyken ne olacağını göstermez.
• Gözlemci atayın. Tahliye süresi, toplanma alanındaki sayım ve iletişimin işleyişi not edilmeli.
• Sayımı ciddiye alın. Toplanma alanında kimin eksik olduğunu bilmek, kurtarma ekibine verilecek ilk bilgidir.
• Değerlendirme toplantısı yapın. Ne iyi gitti, ne aksadı, neyi değiştireceğiz?

Planın yenilenmesi

Plan, tehlike sınıfına göre en geç çok tehlikeli işyerlerinde 2, tehlikeli işyerlerinde 4, az tehlikeli işyerlerinde 6 yılda bir yenilenir. İşyerinde bina, süreç veya çalışan sayısında önemli bir değişiklik olduğunda süre beklenmeden güncellenmelidir.

Kontrol listesi

1. Acil çıkışlar açık, işaretli ve aydınlatmalı mı?
2. Yangın söndürücülerin periyodik kontrolleri güncel mi?
3. Her vardiyada yeterli destek elemanı var mı ve eğitimleri güncel mi?
4. Toplanma alanı biliniyor ve işaretli mi?
5. Son tatbikatta tespit edilen eksikler kapatıldı mı?