Ramak kala olayları neden raporlanmıyor ve nasıl raporlanır hâle gelir?

Yüksekten düşen bir aletin kimseye çarpmadan yere düşmesi, forkliftin son anda frene basması, kayıp düşmek üzereyken tutunulan bir korkuluk. Bunların hepsi ramak kala olaylardır. Ortak noktaları, kimsenin yaralanmamış olmasıdır. Tehlikeli olan da tam olarak budur: "Bir şey olmadı" diye unutulurlar.

Kanun ne diyor?

6331 sayılı Kanun'un 14. maddesi, işverenin yalnızca iş kazalarını değil, yaralanma veya ölüme yol açmadığı hâlde çalışanı, işyerini ya da iş ekipmanını zarara uğratma potansiyeli olan olayları da incelemesini ve raporlamasını ister. Yani ramak kala kaydı, iyi niyetli bir uygulama değil, bir yükümlülüktür.

Neden raporlanmıyor?

Sahada en sık duyduğumuz gerekçeler birbirine benzer:

• "Rapor verirsem ben suçlanırım."
• "Arkadaşımı yakmak istemem."
• "Yazsam da bir şey değişmiyor."
• "Formu doldurmak çok uzun sürüyor."

Bu gerekçelerin hiçbiri çalışanın umursamazlığından gelmez. Hepsi sistemin tasarımıyla ilgilidir.

Raporlamayı kolaylaştırın

Formu kısaltın. Ne oldu, nerede oldu, ne zaman oldu ve sizce neden oldu. Dört soru yeterlidir. Ayrıntıyı inceleme sırasında birlikte toplarsınız.

Kanalı çoğaltın. Kâğıt kutusu, kısa bir çevrimiçi form veya doğrudan ustabaşına söylemek. Kişi hangisini kolay buluyorsa onu kullanabilmeli.

İsimsiz bildirime izin verin. Güven oluşana kadar isimsiz bildirim, hiç bildirim olmamasından iyidir.

Suçlamadan inceleyin

İncelemede amaç "kim" sorusunu değil "neden" sorusunu yanıtlamaktır. 5 Neden tekniği burada işe yarar: olayı tarif edin ve her yanıta yeniden "neden?" diye sorun. Çoğu zaman beşinci soruya geldiğinizde bir insan hatası değil, bir planlama, bakım veya eğitim eksiği bulursunuz.

Daha karmaşık olaylarda balık kılçığı (Ishikawa) diyagramı, nedenleri insan, makine, yöntem, malzeme, ortam ve yönetim başlıkları altında görünür kılar.

Geri bildirim döngüsünü kapatın

Raporlamanın sürmesinin tek yolu, bildirenin sonucunu görmesidir. Her bildirime kısa bir dönüş yapın: "Bildiriminiz üzerine rampa kenarına korkuluk takıldı." Panoda ya da vardiya başı toplantısında yapılan değişiklikleri paylaşın.

Başlamak için

1. Bu hafta bir ramak kala bildirim formu hazırlayın ve dört soruyla sınırlayın.
2. Vardiya başı toplantılarında bildirim yapanlara teşekkür edin.
3. Her ay en az bir ramak kala olayın incelemesini ve aldığınız önlemi çalışanlarla paylaşın.